wdzięczność i Seneka


                 

 Po “Pisma filozoficzne” Seneki sięgnęłam – jak zwykle – przypadkiem. :) Pewna czytelniczka od kilku lat przychodzi po nie co jakiś czas i to mnie jakoś zaintrygowało. Starsza pani – bardzo skromna, prosta i niewykształcona kobieta – zaskakiwała mnie już niejednokrotnie nie tylko swoją erudycją, ale też nietypowymi zainteresowaniami i umiejętnościami. A to zafascynowała ją Biblia w staropolskim tłumaczeniu Jakuba Wujka, a to rzuciła jakąś zielarską receptą lub – ni stąd, ni z owąd – wiedziała o mnie coś, o czym nikt nie wiedział. Podejrzewam ją o jakieś zdolności parapsychologiczne, na pewno skłonności do jasnowidzenia. Nie mogę jej “rozgryźć”, ani “zaszufladkować”. :) I dlatego zaglądnęłam do Seneki. Przez nią. No bo – czego ona u niego szuka? I co znajduje? I dlaczego ciągle do tego wraca od lat?

Zapytałam oczywiście. W odpowiedzi tylko jedno słowo: wdzięczność.

  • Czymże jest dobrodziejstwo? Jest dobrym i życzliwym uczynkiem, który rodzi radość i czerpie z dawania. Jest nim dobra wola, sama z siebie skłonna, ochocza i gotowa do spełniania dobrych uczynków. I dlatego nieważne jest to, co się w dobrodziejstwie czyni lub daje, ważne – z jakim usposobieniem umysłu, ponieważ istota dobrodziejstwa nie polega na tym, co się czyni lub daje, ale na dobrej i życzliwej woli tego, kto czyni lub daje.
  • Mieli przyjaciół bliższych, mieli dalszych, ale nie mieli prawdziwych. Nazywasz przyjacielem tego, komu ściśle wyznaczasz godzinę, w której wolno mu ciebie odwiedzić? Nie możesz liczyć na wierność takiego przyjaciela, który przez skąpo uchylone drzwi nie wchodzi, ale się wślizguje do wnętrza.
  • Nikt nie odważy się na nieskrępowaną szczerość w rozmowie z tobą, jeżeli pospolite słowo “witaj”, jakim pozdrawiamy publicznie wszystkich bez różnicy, nawet nieznanych, może powiedzieć do ciebie dopiero po odczekaniu swej kolejności.
  • Kiedy więc przyjdziesz do kogoś z takich, którym całe miasto stara się złożyć wizytę, i zobaczysz, że na placach przed jego domem cisną się niezliczone tłumy, że ulice zatłoczone są przez masy spieszących tam i z powrotem, wiedz, że widziałeś tam pełno ludzi, ale nikogo z przyjaciół. Miejsce dla przyjaciela jest w sercu i tam trzeba go szukać, nie w poczekalni przed drzwiami. Do serca trzeba go przyjąć, w sercu zachować i tam go ukrywać.
  • W wielkim błędzie są ci, którzy sądzą, że jest objawem wielkiego serca, jeżeli ktoś swe bogactwa hojnie rozdaje, ofiarowuje, jeśli napełnia nimi cudze zanadrza i domy. Czesto jest to sprawa nie wielkiego serca, lecz szczęścia. Tacy nie wiedzą, że w pewnych wypadkach jest rzeczą o wiele większą i trudniejszą brać niżeli dawać.
Seneka Młodszy, zwany Seneka Filozof, Lucius Annaeus Seneca
(ok. 3 p.n.e. – 65 n.e.)

Polityk, filozof i tragediopisarz rzymski. Od 50 roku był wychowawcą Nerona i kierował sprawami państwa w początkach jego panowania (54-60). W 62 roku wobec malejącego wpływu na cesarza usunął się z życia publicznego. Podejrzewany o udział w spisku Pizona, z rozkazu Nerona popełnił samobójstwo. Całe życie Seneki charakteryzuje ożywiona działalność literacka, na uwagę zasługują liczne pisma filozoficzne (O gniewie, O krótkości życia, O pokoju ducha, O niezłomności mędrca, O życiu szczęśliwym, O bezczynności, O opatrzności, O łagodności, O dobrodziejstwach) oraz 20 ksiąg listów moralnych do Lucyliusza. Zasługą Seneki jako filozofa jest dostrzeżenie podobieństwa doktryn stoickiej i epikurejskiej oraz połączenie ich w jeden system moralny. Oddzielną kategorię jego pism stanowią utwory dramatyczne (Hermes szalejący, Trojanki, Fenicjanki, Medea, Fedra, Edyp, Agamemnon, Tiestes i Herakles na Oicie), reprezentujące rozpowszechniony wówczas nurt tzw. tragedii retorycznej, ilustrujące stoickie przekonanie o niszczącej mocy namiętności. Wywarły one wpływ m.in. na twórczość W. Szekspira, P. Corneille’a i J.B. Racine’a. Spośród dzieł Seneki zachował się też pamflet polityczny Udynienie boskiego Klaudiusza, opublikowany wkrótce po śmierci tego władcy, przedstawiający w złośliwym tonie pośmiertną tułaczkę Klaudiusza i gloryfikujący jego następcę Nerona.

http://www.sentencja.net/autorzy/seneka.html

 

 

This entry was posted in W. Bookmark the permalink.

2 Responses to wdzięczność i Seneka

  1. marszoblog says:

    Z Seneki około moich zainteresowań jest myśl, że “wędrowiec idący drogą dochodzi do jakiegoś końca: tylko błądzenie nie ma kresu”.

  2. Kasia says:

    podobno lepiej błądzić, niż stać w miejscu. :)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s